In veel boeken over personal finance verdwaalt u tussen de cijfers. Met de hulp van een lading formules leert u zogezegd de kneepjes van het vak: dé perfecte manier om aandelen te selecteren, hoe de markt te timen enzovoort. Toegevoegde waarde bieden zo’n boeken zelden. Hun complexiteit lijkt een doel op zich. Kijk maar naar de Griekse letters waar heel wat schrijvers mee uitpakken. Een sigma of delta in een wiskundige vergelijking of Excelblad klinkt altijd erudiet. “Er wordt meer fictie verteld in Excel dan in Word”, zei iemand op Twitter. Het is gemakkelijker te liegen met cijfers dan met woorden.

Morgan Housel draait de zaken om. Hij plaatst cijfers in hun bredere context. De financieel auteur bestudeert de beurzen doorheen de lens van ons gedrag. Op die manier maakt hij van beleggen opnieuw een menselijke activiteit. Zijn jongste boek “The Psychology of Money” staat vol interessante denkoefeningen. Zo legt Housel onder meer uit hoe persoonlijke ervaringen ons oordeel kleuren. Wat blijkt? Meningen bestaan hoofdzakelijk uit blinde vlekken en hiaten. Hoe de beurs presteerde toen we jong waren, maakt ons vooringenomen op latere leeftijd.

Neem het voorbeeld van twee mensen die opgroeiden in een verschillende periode.

Persoon A werd geboren in de jaren 50. Als tiener en volwassene doorstond hij de stagflatie van de jaren 70. Aandelen brachten dat decennium nauwelijks een cent op. Enkel met zijn dividenden verdiende hij iets, maar niet voldoende om de stijgende levenskosten te compenseren. Persoon B werd geboren in de jaren 70. Hij genoot in de jaren 80 en 90 met volle teugen van een geweldige stierenmarkt. Zijn basishouding is optimisme. Per slot van rekening beleefde hij vanop de eerste rij hoe je met aandelen een vermogen opbouwt. Persoon A zal daarentegen sceptisch staan tegenover de beurs. In zijn herinneringen blijven aandelen een povere investering. Die gedachte sleept hij een leven lang mee.  

Beiden zijn bevooroordeeld. "Uw persoonlijke ervaringen maken misschien 0.0000000001% uit van wat er in de wereld gebeurd is, maar 80% van hoe u denkt dat de wereld werkt." Om die reden zijn markten nooit efficiënt. Wat zich afspeelt in de maatschappij vult iedereen op een eigen manier in. 

Formules zijn statisch. Daarmee schopt u het niet ver op de beurs. Beleggen is een dynamisch spel met variabelen die voortdurend veranderen. Geen enkel statistisch model bereidde ons voor op de val van de Berlijnse Muur of de kredietcrisis. Maar niet elke onverwachte gebeurtenis weegt even zwaar door. Hoe ze de markt beïnvloeden kunnen we onmogelijk op voorhand inschatten. Soms glijden gebeurtenissen geruisloos langs elkaar heen. Een andere keer botsen ze op elkaar met tektonische kracht. De impact op de beurs blijft altijd een open vraag. Veel hangt af hoe beleggers reageren. Om hun respons te voorspellen bent u beter af met een cursus gedragspsychologie of geschiedenis dan met een sigma in een formule.

Vorige post: 'Meme-aandelen en uw ETF'